Эрүүл мэндийн яам - Монгол улсын засгийн газар
ЭХ ОРОНДОО НҮДНИЙ ТОРЛОГ ШИЛЭНЦРИЙН МЭС ЗАСЛЫГ АМЖИЛТТАЙ ХИЙЖ БАЙНА.   ЭМЯ     “Ариутгалын төв тасаг, нян судлалын лабораторийг шинэчлэн засварлажээ     ЭМЯ     Төрийн дээд одон медалиар шагнагдлаа     ЭМЯ     Төрийн тусгай албан хаагчдын нэгдсэн эмнэлгийг Монгол улсын ерөнхийлөгчийн зарлигаар “Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон”-гоор шагнагдлаа.     ЭМЯ    ХАЛДВАРТ СААГИЙН ЭСРЭГ ИДЭВХИГҮЙЖҮҮЛСЭН ВАКЦИНЫГ ДАРХЛААЖУУЛАЛТАД НЭВТРҮҮЛЭХ СУРГАЛТ ЭХЭЛЛЭЭ
Халдварт өвчнөөс сэргийлэх, хянах үндэсний хөтөлбөр : “Тэмбүүг устгая”

Халдварт өвчнөөс сэргийлэх, хянах үндэсний хөтөлбөр : “Тэмбүүг устгая”

Халдварт өвчнөөс сэргийлэх, хянах үндэсний хөтөлбөр : “Тэмбүүг устгая” Тэмбүү өвчний одоогийн байдал Дэлхий дахинд: Дэлхий дахинд жил бүр бэлгийн замаар дамжих халдварын 376 сая тохиолдол, үүнд тэмбүүгийн 6.3 сая тохиолдол ДЭМБ-ын тооцооллоор бүртгэгдэж байна. АНУ-ын Засгийн газрын мэдээ 2017 онд АНУ-д 30 гаруй мянган тэмбүүгийн тохиолдол бүртгэгдсэн нь 100,000 хүн амд 9,5 тохиолдол байв. 2016 онд 100,000 хүн амд 8,6 тохиолдол бүртгэгдсэнтэй харьцуулахад 10,5%-аар өссөн байна. Энэ нь 2013 онтой харьцуулахад 72,7%-аар өссөн үзүүлэлт юм. 2013 онд 100,000 хүн амд 5,5 тохиолдол бүртгэгдэж байжээ. Төрөлхийн тэмбүүгийн тухайд 2017 онд 100,000 амьд төрөлтөнд 23,3 бүртгэгджээ. 2016 онд 100,000 амьд төрөлтөнд 16,2 , 2013 онд 9,2 төрөлхийн тэмбүү бүртгэгдсэн нь жил бүр энэ халдвар өссөнийг илтгэж байна. 2013 онтой харьцуулахад 2017 онд төрөлхийн тэмбүүгийн тохиолдол 153,3%-аар өсчээ. Европын холбооны өвчний хяналтын төвийн мэдээ Европын холбооны 27 улсын мэдээгээр 2010 онд тэмбүү өвчин 100,000 хүн амд 4,2 тохиолдол байсан бол 2017 онд 7,1 тохиолдол болжээ. Энэ нь 2010 онтой харьцуулахад 70 хувиар өссөн үзүүлэлт ажээ. 2010 оноос хойш Исланд, Ирланд, Их Британи, Герман, Мальта улсад тэмбүү өвчин 2 дахин өссөн байна. 2007 онд европын холбооны улсуудад төрөлхийн тэмбүү 100,000 амьд төрөлтөнд 3,1 тохиолдол байсан бол 2017 онд 1,1 тохиолдол болж буурсан үзүүлэлттэй харин хүн амын дундах тэмбүүгийн халдвар нэмэгдэж байгааг Европын холбооны өвчний хяналтын төвөөс мэдээлжээ. Европын холбооны Засгийн газрын мэдээллээр 2010 оноос хойш Европ даяар тэмбүүгийн тохиолдол тогтмол нэмэгдэж байна. 2017 онд Европын холбооны орнуудаас гаргасан тайланд тэмбүү өвчин хамгийн дээд хэмжээнд хүрч 33 мянган тохиолдол бүртгэгдсэн нь Европын холбооны тандалтын бүртгэл эхэлсэн хугацааны хамгийн өндөр үзүүлэлт юм. Австралийн Засгийн газрын мэдээ 2013-2017 онд тэмбүү өвчин Австрали улсад 135%-аар өсчээ. 2013 онд 100,000 хүн амд 7,8 тохиолдол байсан бол 2017 онд 18,3 болж нэмэгджээ . Японы Халдварт өвчний үндэсний төвийн мэдээгээр Япон улсад 2012 онд хүн амын дунд 100,000 хүнд тэмбүү өвчин 0,7 тохиолдол байсан бол 2016 онд 3,6 болж 5 дахин өсчээ. 2017 онд Япон улсад сүүлийн 44 жил анх удаа тэмбүүгийн тохиолдол 5770 хүрч 2015 оноос 2 дахин ихэссэн байна. 2012 онд төрөлхийн тэмбүү өвчин 100,000 амьд төрөлтөд 0,4 тохиолдож байсан бол 2016 онд 1,4 болсон байна. 1930-аад онд Америкт анх удаа мэдрэлийн тэмбүү оношлогдсон байдаг.Тэр үед Америкийн Alkepaniгэгч алдартай гангстер тэмбүүгээ эмчлүүлээгүй удсанаас хүндэрч мэдрэлийн хэлбэрт шилжиж зан араншин нь хурц догшин болж зэрлэгшин олон хүний аминд хүрсэн байдаг.Энэ мэтчилэн ноцтой үр дагавартай учраас уг өвчнийг устгах үйл ажиллагааг эрүүл мэндийн яам эхлээд байна. Тэмбүүгийн халдвар нь хүний дархлал хомсдлын вирус /ХДХВ/-ийн халдвар авах эрсдлийг 3 дахин нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ эхээс урагт дамжиж амьгүй төрөх, дутуу төрөх, бага жинтэй төрөх болон нярай цусан үжил, уушгины хатгалгаа, нүдний үрэвслээр өвдөх, төрөлхийн гаж хөгжилтэй төрөх, нярай эндэх зэрэг үр дагавар үүсгэдэг байна. Төрөлхийн тэмбүүгийн улмаас дэлхий дээр жилд 200 сая хүүхэд амьгүй төрөх эсвэл нярай үедээ эндсэн байна. ДЭМБ-га “Бэлгийн замаар дамжих халдварын глобаль стратеги, 2016-2021”-ийг 2016 онд баталж, 2030 он гэхэд гишүүн 194 орны 80 хувьд нь төрөлхийн тэмбүү өвчний тохиолдлыг 100,000 амьд төрөлтөд 50-аас доош бууруулах, 2030 онд дэлхийн хэмжээнд өвчлөлийг 90 хувиар бууруулах зорилт тавьсан. Уг зорилтын хүрээнд бэлгийн замаар дамжих халдвараас сэргийлэх зөвлөгөө өгөх, зан үйлийг өөрчлөх, халдварыг үнэн зөв оношлох, гүйцэд эмчлэх, хянах, хавьтлыг тогтоон оношилгоо эмчилгээнд хамруулах, вакцин, бусад биобэлдмэлийг шинээр гаргах инновацийг дэмжих зэрэг арга хэмжээг хэрэгжүүлэхээр тусгасан байна. Монгол улсад: 2018 онд улсын хэмжээнд 27 төрлийн 42074 халдварт өвчний тохиолдол бүртгэгдэж, өмнөх оны мөн үеэс 2226 тохиолдлоор буураад байна. Нийт халдварт өвчний дотор бэлгийн замаар дамжих халдвар 38,3 хувь буюу 16130 тохиолдолбүртгэгдсэнбайна.БЗДХалдвар дотор тэмбүүгийн өвчлөл 38,2 хувьтай байна. Тиймээс гурван ч төрийн тэргүүн бүрэн эрхийн хугацаандаа энэ асуудлыг хөндөж УИХ-д мэдээлсэн байдаг. 2017 онтой харьцуулахад тэмбүүгийн өвчлөл 507 тохиолдлоор буурсан ч 100 мянган хүн амд 194, эхээс урагт халдварладаг төрөлхийн тэмбүү 100 мянгад 63,2 тохиолдол байна.Хөвсгөл, Говьсүмбэр, Сүхбаатар, Баянхонгор, Дорнод, Говь-Алтай, Хэнтий, Сэлэнгэ аймагт улсын дунджаас өндөр байна. 15-24 насны хүн амын дунд өвчлөл харьцангуй өндөр байна. 2019 оны эхний 5 сард тэмбүүгийн 2727 тохиолдол бүртгэгдэж, өмнөх оны мөн үеэс 245 тохиолдлоор буурлаа. Төрөлхийн тэмбүүгийн тохиолдол2015 онд 52, 2016 онд 42, 2017 онд 59, 2018 онд 49, 2019 оны эхний 5 сард 29 тохиолдол тус тус бүртгэгдсэн байна.Төрөлхийн тэмбүүгийн тохиолдлуудад үнэлгээ хийхэд 40 хувь нь жирэмсний хяналтад хамрагдаагүй байжээ. Тиймээс ЭМЯ төрөлхийн тэмбүү, хүн амын дундах тэмбүүгийн халдварыг бууруулж улмаар устгах зорилт тавин ажиллаж байна. Хэрэгжүүлж байгаа арга хэмжээ Монгол улсын Засгийн газрын 2017 оны 11 дүгээр тогтоолоор баталсан “Халдварт өвчнөөс сэргийлэх,хянах үндэсний хөтөлбөр”-т БЗДХ-ыг бууруулах зорилт тусгасан . Уг хөтөлбөрийн хэрэгжилтийг эрчимжүүлэх хүрээнд ЭМЯ “Тэмбүүг устгая” үйл ажиллагааны төлөвлөгөө боловсруулан хэрэгжүүлж байна. Энэхүү төлөвлөгөө нь хүн амын дунд БЗДХ-аас сэргийлэх мэдээлэл сургалт сурталчилгааг өргөжүүлэн, үзлэг шинжилгээнд хамруулах, эрүүлжүүлэх зорилготой. Хөтөлбөрийн хүрээнд 3 чиглэлээр 31 үйл ажиллагаа төлөвлөснөөс эрүүл мэндийн салбарын хэмжээнд 23, бусад салбартай хамтран 4, урьдчилан сэргийлэх, мэдээлэл сурталчилгааны 4 ажил төлөвлөсөн. Эрүүл мэндийн салбарын хэмжээнд жирэмсний хяналтыг сайжруулах, эрсдэлт бүлгийн хүн амд илрүүлэг үзлэг хийх, тэмбүүтэй өвчтний бэлгийн хавьтагчийг илрүүлэн, тусламж үйлчилгээнд хамруулах ажил зохион байгуулж байна.Түүнчлэн БЗДХ-ын тусламж үйлчилгээ, жирэмсний хяналтын үйл ажиллагаанд дэмжлэгт хяналт хийх арга хэмжээг зохион байгуулна. Өнөөдрийн байдлаар ХӨСҮТ тандалт судалгаанд үндэслэн 4 багаар Баянхонгор, Булган, Ховд, Сэлэнгэ, Өмнөговь аймагт мэргэжил арга зүйн дэмжлэг үзүүлээд байна. Хүн амд чиглэсэн танин мэдэхүй, мэдээлэл, сурталчилгааны ажил эрчимтэй явж байна. ХДХВ, тэмбүүгийн халдвар илрүүлэх хурдавчилсан оношлуураар 78 мянган жирэмсэн эмэгтэй , эрэгтэйчүүдтэй бэлгийн хавьталд ордог 3118 эрэгтэй , 2987 эмэгтэй биеэ үнэлэгч, тэмбүүтэй оношлогдсон өвчтний бэлгийн хавьтагч 13,414, нийт 97,519 хүнийг илрүүлэг шинжилгээнд хамруулна. Мөн жилд 180650 БЗДХ-ын кабинетаар үйлчлүүлэгч эрэгтэйчүүд, 4267 сүрьеэтэй өвчтөн болон бусад салбартай хамтран хэрэгжүүлэх үйл ажиллагааны хүрээнд 140,000 оюутан залуус, 34419 гар аргаар алт олборлогчид, уул уурхайн салбарт ажиллагсад, алсын тэээврийн жолооч нар, 30 мянган эмзэг бүлгийн хүн ам, 3 мянган хорих ангид хүмүүжигчид, нийт 392,336 иргэнийг PRP, TPHA оношлуур ашиглан илрүүлэг үзлэг шинжилгээнд хамруулж, эмчлэх бөгөөд уг үйл ажиллагааг ХЗДХЯ, БШСУСЯ, УУХҮЯ, ЗТХЯ болон бүх шатны Засаг дарга нартай хамтран зохион байгуулна. Ер нь тандалт судалгаанд үндэслэн 500-аад мянган хүнийг үзлэгт хамруулж, өвчтэй оношлогдох эрсдэлтэй 22,580 иргэнийг тэмбүүгийн эмчилгээнд хамруулна гэж тооцож байна. Тэмбүү богино хугацаанд бүрэн эдгэдэг өвчин бөгөөд халдвар авсан хэн боловч өрх, сум,аймаг,нийслэлийн аль ч эмнэлэгт хандан түргэвчилсэн оношлогоо хийлгэж, эмчилгээг газар дээр нь хийлгэх боломжтой. 2,4 сая единицийн Пенициллин-G гурван удаа буюу долоо хоногт нэг удаа тариулсанаар бүрэн эдгэнэ. Эрүүл мэндийн байгууллагууд иргэний нэр,хаягийг бүрэн нууцалж үнэ төлбөргүй эмчилнэ. Бэлгийн хавьтагчаа мөн эмчлүүлэх нь халдвар дахин авахгүй байх боломж учраас эмчилгээ хамт хийлгэх нь чухал юм.Тэмбүүгээр өвдсөн жирэмсэн эх хяналтдаа эрт орж өвчнөө оношлуулж эмчлүүлсэн тохиолдолд эх, хүүхэд аль аль нь эрүүлжих боломжтой. Энэхүү эмчилгээ урагт гаж нөлөөгүй байдаг байна. Монгол хүний удмын санд хортойгоор нөлөөлөх энэ өвчнөөс ард иргэдээ хамгаалахын төлөө эрүүл мэндийн салбар эрчимтэй ажиллах болно. Дэлхий нийтийн асуудал болоод байгаа энэ өвчнийг бид хамтдаа ялан дийлнэ. Тэмбүү өвчинтэй тэмцэх үйл ажиллагааг эрчимжүүлсэнээс хойш Сэлэнгэ аймгийн Хушаат сум энэ өвчнийг илрүүлж устгасан анхны сум боллоо. ХӨСҮТөвийн “Улаан тууз” эмнэлэгт 7 хоногт 280 хүн энэ өвчний асуудлаар ханддаг байсан бол 540 болж хоёр дахин нэмэгдлээ. Энэ нь үйл ажиллагааны үр дүн гарч буйн илрэл юм. Салбарын хоорондын хамтын ажиллагааг хангаж нийтээрээ энэ өвчинтэй тэмцэж чадвал сарын дотор ч устгах боломж буйг эмч, мэргэжилтнүүд хэлж байна. ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ЯАМ
“Элэг бүтэн Монгол” үндэсний хөтөлбөр амжилттай хэрэгжиж байна

“Элэг бүтэн Монгол” үндэсний хөтөлбөр амжилттай хэрэгжиж байна

Монгол Улс нь Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын гишүүн орны хувьд “Вируст хепатитийн эрүүл мэндийн салбарын дэлхийн стратеги 2016-2021”-ийн зорилтод хүрэх, хүн амаа хепатитийн вирусийн халдвараас урьдчилан сэргийлэх, эрт илрүүлэн эмчлэх, улмаар элэгний хатуурал, элэгний хорт хавдрын шалтгаант нас баралтыг бууруулах зорилгоор 2017 онд Засгийн газрын 112 дугаар тогтоолоор “Элэг бүтэн Монгол” үндэсний хөтөлбөрийг батлан хэрэгжүүлж байна. Эрүүл мэндийн яам, Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагатай хамтран хөтөлбөрийн дунд хугацааны хамтарсан үнэлгээг 2019 оны 08 дугаар сарын 26-аас 09 дүгээр сарын 06-ны хооронд хийж гүйцэтгэсэн. Тус үнэлгээний зорилго нь “Элэг бүтэн Монгол” үндэсний хөтөлбөрийн үндсэн гол бүрэлдэхүүн хэсгүүдийн өнөөгийн ололт амжилтад дүн шинжилгээ хийж, цаашид хөтөлбөрийн хэрэгжилтийг сайжруулахад дэмжлэг үзүүлэх, ололт амжилт, сургамжууд, тулгарч буй саад бэрхшээлүүдийг тодорхойлж, үндэсний хариу арга хэмжээг бэхжүүлэх боломжуудыг тодорхойлоход оршино. Үнэлгээг улсын хэмжээнд зохион байгуулж байгаа бөгөөд Баян-Өлгий, Ховд, Булган, Орхон, Хэнтий, Дорнод аймгийн эрүүл мэндийн байгууллагууд: сумын эрүүл мэндийн төв, сум дундын эмнэлэг, эмийн сан, хувийн хэвшлийн 18, нийслэлд төрийн бус байгууллага, төрийн болон хувийн хэвшлийн эрүүл мэндийн 30 байгууллага нийт 58 байгууллагад очиж ажиллалаа. ДЭМБ-аас Монгол улсыг Хепатитийн вирусийн халдвартай тэмцэж байгаа жишиг орон, жишиг хөтөлбөр гэж зарласан. Хөтөлбөрийн хэрэгжилтийн хүрээнд элэгний В,С вирусийн халдвар илрүүлэх шинжилгээ, вирусийн ачаалал тоолох шинжилгээ, вирусийн эсрэг эмийн хөнгөлөлтийг эрүүл мэндийн даатгалын сангаас санхүүжүүлж, хүн амд үнэ төлбөргүйгээр хүртээмжтэй хүрэх боломжийг бүрдүүлсэн. “Бүх нийтийн эрүүл мэндийн хамрагдалт”, “Нэг ч хүнийг орхигдуулахгүй” тусламжид хамруулах ДЭМБ-ын зорилттой манай хөтөлбөр маш сайн нийцэж хэрэгжиж байна. “Элэг бүтэн Монгол” үндэсний хөтөлбөрийн хүрээнд хепатитийн вирусийн халдварын эрт илрүүлэг шинжилгээнд эрүүл мэндийн даатгалтай нийт 929129 иргэн хамрагдсан байна. Энэ нь хамрагдвал зохих 15-аас дээш насны хүн амын 60.6 хувийг эзэлж байна. Үүний зэрэгцээ эрүүл мэндийн даатгалгүй олон хүн элэгний В,С вирусийн халдвар илрүүлэх шинжилгээ, эмчилгээнд хамрагдсан байна. Үнэлгээний урьдчилсан дүнгээр “Элэг бүтэн Монгол” үндэсний хөтөлбөр нь амжилттай хэрэгжиж байна гэж үнэлэгдсэн. Тухайлбал ухуулга нөлөөллийн ажлыг нэмэгдүүлэн, эрүүл мэндийн салбарын урьдчилан сэргийлэлт, эмчилгээ болон өвчтөний хяналтыг сайжруулах чиглэлээр чадавхийг бий болгож, лаборатори болон тандалтын системийг бэхжүүлэн сайжруулах чиглэлээр богино хугацаанд үр дүнтэй ажилласан байна. Цаашид бид иргэд тэр дундаа хөдөө орон нутагт алслагдсан сум, сууринд амьдарч байгаа хүмүүс вирусийн ачаалал тоолох шинжилгээнд хамрагдалт, эмчилгээгээ цаг тухайд нь хийлгах асуудалд анхаарч үйл ажиллагаагаа эрчимжүүлж ажиллах шаардлага байна гэдэг дүгнэлтэд хүрээд байна. Эрүүл мэндийн байгууллагууд бүх шинжилгээ, оношилгоо, эмчилгээг цаг тухайд нь ямар ч хүндрэлгүйгээр хүн амдаа хүргэхэд бэлэн ажиллаж байна. Иймд иргэд өөрсдийн эрүүл мэндэд анхаарч элэгний вирусийн халдварын илрүүлэг шинжилгээг өрх, сум, аймаг, дүүргийнхээ эмнэлэгт хийлгэмээр байна. Хэрэв халдвар илэрвэл вирусийн ачаалал тоолох шинжилгээгээ үнэ төлбөргүй хийлгээд эмчилгээгээ цаг тухайд эхлээд эдгэрэх хэрэгтэй. Хэрэв халдвартайгаа мэдсээр байж эмчилгээ хийлгэхгүй яваад байвал өвчин хүндэрч элэгний хатуурал болж улмаар хорт хавдарт шилжин “Элэг бүтэн” амьдралаа үгүй болгоно гэдгээ ойлгох нь чухал байна.
Сайд Д.Сарангэрэл Азийн хөгжлийн банкны  Монгол Улс дахь Суурин төлөөлөгч хатагтай Ёланда Фернандез Ломмен-ыг хүлээн авч уулзав

Сайд Д.Сарангэрэл Азийн хөгжлийн банкны Монгол Улс дахь Суурин төлөөлөгч хатагтай Ёланда Фернандез Ломмен-ыг хүлээн авч уулзав

Эрүүл мэндийн сайд Д.Сарангэрэл Азийн хөгжлийн банкны Монгол Улс дахь Суурин төлөөлөгч хатагтай Ёланда Фернандез Ломмен-ыг хүлээн авч уулзав. Эрүүл мэндийн сайд Д.Сарангэрэл АХБ-ны Монгол Улс дахь Суурин төлөөлөгч хатагтай Ёланда Фернандез Ломмен-г үүрэгт ажлаа дуусган, нутаг буцахтай нь холбогдуулан хүлээн авч уулзлаа. Уулзалтын эхэнд Эрүүл мэндийн сайд Д.Сарангэрэл АХБ нь Монгол Улсын нийгэм, эдийн засгийн бүхий л салбар, ялангуяа эрүүл мэндийн салбарын хөгжилд тууштай дэмжлэг туслалцаа үзүүлж ирсэн хөгжлийн томоохон түнш мөн болохыг онцлохын зэрэгцээ эрүүл мэндийн салбарын дэд бүтцийг хөгжүүлэх, салбарын засаглал, санхүүжилт, чадавхийг бэхжүүлэх төсөл, хөтөлбөрүүдийг үе шаттайгаар хэрэгжүүлж байгаа нь Монгол Улсын эрүүл мэндийн салбарын хөгжилд үнэтэй хувь нэмэр оруулж байгааг тэмдэглэн хэлээд эдгээр үйл ажиллагаануудыг бодит ажил хэрэг болгоход хүчин чармайлт, идэвх зүтгэл гарган ажилласанд Суурин төлөөлөгч хатагтай Ёланда Фернандез Ломмен-д талархал илэрхийллээ. Үүний дараагаар хатагтай Ёланда Фернандез Ломмен эрүүл мэндийн салбарт хэрэгжүүлж буй төслүүдийн талаар товч мэдээлж, эдгээр төслийг амжилттай хэрэгжүүлэхэд ЭМЯ-ны манлайлал, оролцоо чухал болохыг онцлоод цаашид хэрэгжих төслүүдийг дэмжиж, идэвхтэй хамтран ажиллана гэдэгт итгэлтэй байгаагаа илэрхийллээ. Уулзалтын төгсгөлд Эрүүл мэндийн сайд Д.Сарангэрэл Монгол Улсын эрүүл мэндийн салбарыг хөгжүүлэх, хүн амын эрүүл мэндийг сахин хамгаалах үйлст үнэтэй хувь нэмэр оруулсныг үнэлж АХБ-ны Суурин төлөөлөгч хатагтай Ёланда Фернандез Ломмен-д “Эрүүлийг хамгаалахын тэргүүний ажилтан” хүндэт тэмдгийг гардуулан өглөө.

Долоо хоногийн онцлох

Шинэ мэдээ мэдээлэл

Дархан-Уул аймагт “Үйлчлүүлэгчийн аюулгүй байдал” семинар зохион байгуулав

Дархан-Уул аймагт “Үйлчлүүлэгчийн аюулгүй байдал” семинар зохион байгуулав. Үйлчлүүлэгчийн аюулгүй байдлыг Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага тэргүүлэх чиглэл хэмээн хүлээн зөвшөөрч, 72 дугаар чуулганаар жил бүрийн 9-р сарын 17-ны өдрийг “Үйлчлүүлэгчийн аюулгүй байдлын дэлхийн өдөр” болгон тэмдэглэхээр шийдвэрлэсэн. “Үйлчлүүлэгчийн аюулгүй байдлын төлөө дуу хоолойгоо нэгтгэцгээе” уриатай хэрэгжүүлэх “Үйлчлүүлэгчийн аюулгүй байдлын дэлхийн өдөр”-ийг тэмдэглэх үйл ажиллагааны хүрээнд “Үйлчлүүлэгчийн аюулгүй байдал” семинарын үйл ажиллагааг Дархан-Уул аймгийн Эрүүл мэндийн газарт зохион байгуулав. Тус семинар нь эрүүл мэндийн байгууллагын удирдлага, чанарын ажилтнуудыг үйлчлүүлэгчийн аюулгүй байдал, эрсдлийн удирдлага, чанарын тусламж үйлчилгээний талаарх шинэ мэдээллээр хангах зорилготой юм. Семинарын сургагч багшаар Эрүүл мэндийн газрын статистикийн мэргэжилтэн П.Энхзул, төсөл хариуцсан мэргэжилтэн Н.Цэцэгнавч, нэгдсэн эмнэлгийн чанарын албаны дарга Б.Батчулуун нар ажиллаж, Нийгмийн эрүүл мэндийн төв, нэгдсэн эмнэлэг, өрх, сумын эрүүл мэндийн төв, хувийн хэвшлийн ортой эмнэлгүүд, сувилал, эмийн сан зэрэг төр, хувийн хэвшлийн эрүүл мэндийн байгууллагын 50 гаруй удирдлага, чанарын ажилтнууд оролцлоо. Семинарт эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний чанар, аюулгүй байдлыг сайжруулах үйл ажиллагааны чиглэлд заагдсан зорилтууд, Үйлчлүүлэгчийн аюулгүй байдал ба олон улсад баримталж байгаа стандарт, эрсдлийн удирдлага, чанар аюулгүй байдалтай холбоотой шинээр баримтлах үйл ажиллагааны төслийн агуулга, чиглэлүүд зэрэг сэдвүүдээр илтгэлүүд тавигдсан. Илтгэсэн асуудлуудтай холбоотой асуулт хариултын тэмцээн, дүрт тоглолт, Үйлчлүүлэгчийн аюулгүй байдал, эрсдлээс сэргийлэх үйл ажиллагааны “Сайн туршлага” солилцох бүлгийн ажил, бас нэгэн нэгэндээ урам хайрлах “Зурагт самбарын танилцуулга” зэрэг оролцооны сонирхолтой аргуудыг ашигласанд оролцогчид өндөр сэтгэгдэлтэй байлаа. Цаашид “Оточ Манал” хувийн хэвшлийн эмнэлэгт “Үйлчлүүлэгчийн аюулгүй байдал” өдөрлөг, “Гэрэлтэй” ӨЭМТ –д “Хүүхдийн тусламж үйлчилгээ” сэдэвт ижил мэргэжилтний үзлэг- үзүүлэх сургууль, аймгийн нэгдсэн эмнэлэгт “Ашиглалтын тойм үзлэг”, “Сувилахуйн Аудит” сэдэвт үзүүлэх сургууль, “Медстоб” ӨЭМТ –д “Эрсдлийн удирдлага” өдөрлөгийн үйл ажиллагааг зохион байгуулахаар төлөвлөөд байна.

АЦСХ-ны XV их хурал Улаанбаатар хотноо болж байна

АЦСХ-ны XV их хурал Улаанбаатар хотноо болж байна Азийн цус сэлбэлтийн холбоо /АЦСХ/ нь бүс нутгийн хэмжээнд цус сэлбэлтийн анагаах ухааны чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг бөгөөд нийт 19 гишүүн улс орон, 23 улсын эмч, мэргэжилтнүүдийн гишүүнчлэл бүхий Олон улсын байгууллага юм. Тус холбооноос жил бүр нэг гишүүн орныг сонгон Их хурлаа зохион байгуулдаг бөгөөд 2019 оны XV Их хурлыг зохион байгуулах эрхийг Монгол Улсын Цус сэлбэлт судлалын үндэсний төвд олгосон билээ. Тус төв нь 2013 оноос Олон улсын цус сэлбэлтийн нийгэмлэг, Азийн цус сэлбэлтийн холбооны гишүүн байгууллагаар ажиллаж байна. Одоогийн байдлаар Монгол Улсаас Олон улсын цус сэлбэлтийн нийгэмлэгт 54, Азийн цус сэлбэлтийн холбоонд 45 эмч, мэргэжилтэн гишүүнчлэлтэй байгаа юм. Энэхүү нэр хүндтэй, тив дэлхийн хэмжээнд үйл ажиллагаагаа явуулдаг томоохон байгууллагын XV их хурал “Цус сэлбэлтийн анагаах ухааны өнөөгийн байдал, цаашдын чиг хандлага” сэдвийн дор өнөөдөр өглөө “Корпорэйт конвейшн центр” төвд эхэллээ. XV их хуралд 19 орны 300 гаруй эмч, мэргэжилтэн, судлаачид оролцож байна. Нээлтийн үйл ажиллагаан дээр Монгол Улсын Эрүүл мэндийн сайд Д.Сарангэрэлийн мэндчилгээг хурлыг төлөөлөгчдөд уламжилсан юм. Эрүүл мэндийн дэд сайд Л.Бямбасүрэн их хуралд амжилт хүсч хэлсэн үгэндээ ЦССҮТ-д хандаж Олон улсын хэмжээний их хурлыг амжилттай зохион байгуулж байгаад нь талархал дэвшүүлсэн юм. XV их хурлын төлөөлөгчид орон орныхоо ололт, амжилт, ирээдүйн зорилго, тулгамдсан асуудлуудаа ярилцаж, цус сэлбэлтийн чиглэлээр хийгдсэн судалгааны ажлуудаа танилцуулж байна. Хурал маргааш хоёр дахь өдрөө үргэлжилж өндөрлөнө.

“ТАНД БОЛОМЖ БАЙНА” сэдэвтэй өдөрлөг зохион байгууллаа

“ТАНД БОЛОМЖ БАЙНА” сэдэвтэй өдөрлөг зохион байгууллаа 2019 оны 09 дүгээр сарын 07-нд Сэтгэцийн эрүүл мэндийн үндэсний төвийн Донтох эмгэг судлалын Өдрийн эмчилгээний Өөртөө туслах бүлгийн нийгмийн ажилтан зөвлөгч Л.Насанбаяр, нийгмийн ажилтан Ч.Энхчимэг болон бүлгийн гишүүд Мааньт дахь Согтуурах, мансуурах донтой өвчтөнг албадан эмчлэх, албадан хөдөлмөр хийлгэх газрын 140 гаруй эмчлүүлэгчдэд “ТАНД БОЛОМЖ БАЙНА” сэдэвтэй нэг өдрийн Архинд донтох эмгэгээс урьдчилан сэргийлэх, эмчлэх, сэтгэл зүйн сургалт өдөрлөгийг амжилттай зохион байгууллаа. Уг үйл ажиллагаанд “Өөрийгөө өөрчлөхөд өрөөл бусдад гараа сунгаж чадна” гэсэн уриан дор эмчлүүлэгчдийн дунд тэмцээн, уралдаан зохион байгуулж эмчлүүлэгчид идэвхтэй оролцлоо.

Азийн цус сэлбэлтийн холбооны XV дугаар ээлжит их хурал болно

Монгол Улсын Улаанбаатар хотноо 2019 оны 9 дүгээр сарын 11-13-ны өдрүүдэд Азийн цус сэлбэлтийн холбооны XV дугаар ээлжит их хурал зохион байгуулагдаж байна. Үүнтэй холбоотойгоор холбогдох албаны хүмүүсийг өнөөдөөр Эмнэлгийн тусламжийн газрын дарга Я.Буянжаргал, холбогдох мэргэжилтнүүдийн хамт хүлээн авч уулзан хурлын зохион байгуулалт, бэлтгэл ажлын талаар мэдээлэл солилцлоо. Азийн цус сэлбэлтийн холбоо нь Азийн 20 орчим улс орныг гишүүнээр хамруулан цус сэлбэлт судлалын чиглэлээр ажиллаж байгаа тэргүүлэгч эмч, мэргэжилтнүүд нийтлэг тулгамдсан асуудлаа хамтдаа шийдвэрлэх, эрх тэгш байх, хамтран ажиллаж хөгжил дэвшилд хүрэх чиглэлээр Азийн бүс нутагт Цусны албаны эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажлыг эрчимжүүлж, үр дүнг практикт нэвтрүүлж, хөгжүүлэх зорилготой хамтран ажилладаг. 2 жил тутам зохион байгуулагддаг энэ хурлыг зохион байгуулах эрхийг Монгол Улс авснаар Ази, Европын 18 орны 51 эмч, судлаач, эрдэмтэд ирж оролцож байна. Тус их хуралд нийт 350 орчим төлөөлөгчид оролцоно. ЦССҮТ нь Чанарын менежментийг тогтолцоо ISO 9001:2015 стандартыг нэвтрүүлж, үндэсний баталгаажуулалт болон Англи Улсын Lloyld’s Registry Quality Assurance байгууллагаар баталгаажуулсан нь Монгол Улсын цусны албаны үйл ажиллагаа Олон улсын түвшинд хүрсэн сайхан амжилтаар тус их хурлыг угтаж байна.

Халдварт өвчнөөс сэргийлэх, хянах үндэсний хөтөлбөр : “Тэмбүүг устгая”

Халдварт өвчнөөс сэргийлэх, хянах үндэсний хөтөлбөр : “Тэмбүүг устгая” Тэмбүү өвчний одоогийн байдал Дэлхий дахинд: Дэлхий дахинд жил бүр бэлгийн замаар дамжих халдварын 376 сая тохиолдол, үүнд тэмбүүгийн 6.3 сая тохиолдол ДЭМБ-ын тооцооллоор бүртгэгдэж байна. АНУ-ын Засгийн газрын мэдээ 2017 онд АНУ-д 30 гаруй мянган тэмбүүгийн тохиолдол бүртгэгдсэн нь 100,000 хүн амд 9,5 тохиолдол байв. 2016 онд 100,000 хүн амд 8,6 тохиолдол бүртгэгдсэнтэй харьцуулахад 10,5%-аар өссөн байна. Энэ нь 2013 онтой харьцуулахад 72,7%-аар өссөн үзүүлэлт юм. 2013 онд 100,000 хүн амд 5,5 тохиолдол бүртгэгдэж байжээ. Төрөлхийн тэмбүүгийн тухайд 2017 онд 100,000 амьд төрөлтөнд 23,3 бүртгэгджээ. 2016 онд 100,000 амьд төрөлтөнд 16,2 , 2013 онд 9,2 төрөлхийн тэмбүү бүртгэгдсэн нь жил бүр энэ халдвар өссөнийг илтгэж байна. 2013 онтой харьцуулахад 2017 онд төрөлхийн тэмбүүгийн тохиолдол 153,3%-аар өсчээ. Европын холбооны өвчний хяналтын төвийн мэдээ Европын холбооны 27 улсын мэдээгээр 2010 онд тэмбүү өвчин 100,000 хүн амд 4,2 тохиолдол байсан бол 2017 онд 7,1 тохиолдол болжээ. Энэ нь 2010 онтой харьцуулахад 70 хувиар өссөн үзүүлэлт ажээ. 2010 оноос хойш Исланд, Ирланд, Их Британи, Герман, Мальта улсад тэмбүү өвчин 2 дахин өссөн байна. 2007 онд европын холбооны улсуудад төрөлхийн тэмбүү 100,000 амьд төрөлтөнд 3,1 тохиолдол байсан бол 2017 онд 1,1 тохиолдол болж буурсан үзүүлэлттэй харин хүн амын дундах тэмбүүгийн халдвар нэмэгдэж байгааг Европын холбооны өвчний хяналтын төвөөс мэдээлжээ. Европын холбооны Засгийн газрын мэдээллээр 2010 оноос хойш Европ даяар тэмбүүгийн тохиолдол тогтмол нэмэгдэж байна. 2017 онд Европын холбооны орнуудаас гаргасан тайланд тэмбүү өвчин хамгийн дээд хэмжээнд хүрч 33 мянган тохиолдол бүртгэгдсэн нь Европын холбооны тандалтын бүртгэл эхэлсэн хугацааны хамгийн өндөр үзүүлэлт юм. Австралийн Засгийн газрын мэдээ 2013-2017 онд тэмбүү өвчин Австрали улсад 135%-аар өсчээ. 2013 онд 100,000 хүн амд 7,8 тохиолдол байсан бол 2017 онд 18,3 болж нэмэгджээ . Японы Халдварт өвчний үндэсний төвийн мэдээгээр Япон улсад 2012 онд хүн амын дунд 100,000 хүнд тэмбүү өвчин 0,7 тохиолдол байсан бол 2016 онд 3,6 болж 5 дахин өсчээ. 2017 онд Япон улсад сүүлийн 44 жил анх удаа тэмбүүгийн тохиолдол 5770 хүрч 2015 оноос 2 дахин ихэссэн байна. 2012 онд төрөлхийн тэмбүү өвчин 100,000 амьд төрөлтөд 0,4 тохиолдож байсан бол 2016 онд 1,4 болсон байна. 1930-аад онд Америкт анх удаа мэдрэлийн тэмбүү оношлогдсон байдаг.Тэр үед Америкийн Alkepaniгэгч алдартай гангстер тэмбүүгээ эмчлүүлээгүй удсанаас хүндэрч мэдрэлийн хэлбэрт шилжиж зан араншин нь хурц догшин болж зэрлэгшин олон хүний аминд хүрсэн байдаг.Энэ мэтчилэн ноцтой үр дагавартай учраас уг өвчнийг устгах үйл ажиллагааг эрүүл мэндийн яам эхлээд байна. Тэмбүүгийн халдвар нь хүний дархлал хомсдлын вирус /ХДХВ/-ийн халдвар авах эрсдлийг 3 дахин нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ эхээс урагт дамжиж амьгүй төрөх, дутуу төрөх, бага жинтэй төрөх болон нярай цусан үжил, уушгины хатгалгаа, нүдний үрэвслээр өвдөх, төрөлхийн гаж хөгжилтэй төрөх, нярай эндэх зэрэг үр дагавар үүсгэдэг байна. Төрөлхийн тэмбүүгийн улмаас дэлхий дээр жилд 200 сая хүүхэд амьгүй төрөх эсвэл нярай үедээ эндсэн байна. ДЭМБ-га “Бэлгийн замаар дамжих халдварын глобаль стратеги, 2016-2021”-ийг 2016 онд баталж, 2030 он гэхэд гишүүн 194 орны 80 хувьд нь төрөлхийн тэмбүү өвчний тохиолдлыг 100,000 амьд төрөлтөд 50-аас доош бууруулах, 2030 онд дэлхийн хэмжээнд өвчлөлийг 90 хувиар бууруулах зорилт тавьсан. Уг зорилтын хүрээнд бэлгийн замаар дамжих халдвараас сэргийлэх зөвлөгөө өгөх, зан үйлийг өөрчлөх, халдварыг үнэн зөв оношлох, гүйцэд эмчлэх, хянах, хавьтлыг тогтоон оношилгоо эмчилгээнд хамруулах, вакцин, бусад биобэлдмэлийг шинээр гаргах инновацийг дэмжих зэрэг арга хэмжээг хэрэгжүүлэхээр тусгасан байна. Монгол улсад: 2018 онд улсын хэмжээнд 27 төрлийн 42074 халдварт өвчний тохиолдол бүртгэгдэж, өмнөх оны мөн үеэс 2226 тохиолдлоор буураад байна. Нийт халдварт өвчний дотор бэлгийн замаар дамжих халдвар 38,3 хувь буюу 16130 тохиолдолбүртгэгдсэнбайна.БЗДХалдвар дотор тэмбүүгийн өвчлөл 38,2 хувьтай байна. Тиймээс гурван ч төрийн тэргүүн бүрэн эрхийн хугацаандаа энэ асуудлыг хөндөж УИХ-д мэдээлсэн байдаг. 2017 онтой харьцуулахад тэмбүүгийн өвчлөл 507 тохиолдлоор буурсан ч 100 мянган хүн амд 194, эхээс урагт халдварладаг төрөлхийн тэмбүү 100 мянгад 63,2 тохиолдол байна.Хөвсгөл, Говьсүмбэр, Сүхбаатар, Баянхонгор, Дорнод, Говь-Алтай, Хэнтий, Сэлэнгэ аймагт улсын дунджаас өндөр байна. 15-24 насны хүн амын дунд өвчлөл харьцангуй өндөр байна. 2019 оны эхний 5 сард тэмбүүгийн 2727 тохиолдол бүртгэгдэж, өмнөх оны мөн үеэс 245 тохиолдлоор буурлаа. Төрөлхийн тэмбүүгийн тохиолдол2015 онд 52, 2016 онд 42, 2017 онд 59, 2018 онд 49, 2019 оны эхний 5 сард 29 тохиолдол тус тус бүртгэгдсэн байна.Төрөлхийн тэмбүүгийн тохиолдлуудад үнэлгээ хийхэд 40 хувь нь жирэмсний хяналтад хамрагдаагүй байжээ. Тиймээс ЭМЯ төрөлхийн тэмбүү, хүн амын дундах тэмбүүгийн халдварыг бууруулж улмаар устгах зорилт тавин ажиллаж байна. Хэрэгжүүлж байгаа арга хэмжээ Монгол улсын Засгийн газрын 2017 оны 11 дүгээр тогтоолоор баталсан “Халдварт өвчнөөс сэргийлэх,хянах үндэсний хөтөлбөр”-т БЗДХ-ыг бууруулах зорилт тусгасан . Уг хөтөлбөрийн хэрэгжилтийг эрчимжүүлэх хүрээнд ЭМЯ “Тэмбүүг устгая” үйл ажиллагааны төлөвлөгөө боловсруулан хэрэгжүүлж байна. Энэхүү төлөвлөгөө нь хүн амын дунд БЗДХ-аас сэргийлэх мэдээлэл сургалт сурталчилгааг өргөжүүлэн, үзлэг шинжилгээнд хамруулах, эрүүлжүүлэх зорилготой. Хөтөлбөрийн хүрээнд 3 чиглэлээр 31 үйл ажиллагаа төлөвлөснөөс эрүүл мэндийн салбарын хэмжээнд 23, бусад салбартай хамтран 4, урьдчилан сэргийлэх, мэдээлэл сурталчилгааны 4 ажил төлөвлөсөн. Эрүүл мэндийн салбарын хэмжээнд жирэмсний хяналтыг сайжруулах, эрсдэлт бүлгийн хүн амд илрүүлэг үзлэг хийх, тэмбүүтэй өвчтний бэлгийн хавьтагчийг илрүүлэн, тусламж үйлчилгээнд хамруулах ажил зохион байгуулж байна.Түүнчлэн БЗДХ-ын тусламж үйлчилгээ, жирэмсний хяналтын үйл ажиллагаанд дэмжлэгт хяналт хийх арга хэмжээг зохион байгуулна. Өнөөдрийн байдлаар ХӨСҮТ тандалт судалгаанд үндэслэн 4 багаар Баянхонгор, Булган, Ховд, Сэлэнгэ, Өмнөговь аймагт мэргэжил арга зүйн дэмжлэг үзүүлээд байна. Хүн амд чиглэсэн танин мэдэхүй, мэдээлэл, сурталчилгааны ажил эрчимтэй явж байна. ХДХВ, тэмбүүгийн халдвар илрүүлэх хурдавчилсан оношлуураар 78 мянган жирэмсэн эмэгтэй , эрэгтэйчүүдтэй бэлгийн хавьталд ордог 3118 эрэгтэй , 2987 эмэгтэй биеэ үнэлэгч, тэмбүүтэй оношлогдсон өвчтний бэлгийн хавьтагч 13,414, нийт 97,519 хүнийг илрүүлэг шинжилгээнд хамруулна. Мөн жилд 180650 БЗДХ-ын кабинетаар үйлчлүүлэгч эрэгтэйчүүд, 4267 сүрьеэтэй өвчтөн болон бусад салбартай хамтран хэрэгжүүлэх үйл ажиллагааны хүрээнд 140,000 оюутан залуус, 34419 гар аргаар алт олборлогчид, уул уурхайн салбарт ажиллагсад, алсын тэээврийн жолооч нар, 30 мянган эмзэг бүлгийн хүн ам, 3 мянган хорих ангид хүмүүжигчид, нийт 392,336 иргэнийг PRP, TPHA оношлуур ашиглан илрүүлэг үзлэг шинжилгээнд хамруулж, эмчлэх бөгөөд уг үйл ажиллагааг ХЗДХЯ, БШСУСЯ, УУХҮЯ, ЗТХЯ болон бүх шатны Засаг дарга нартай хамтран зохион байгуулна. Ер нь тандалт судалгаанд үндэслэн 500-аад мянган хүнийг үзлэгт хамруулж, өвчтэй оношлогдох эрсдэлтэй 22,580 иргэнийг тэмбүүгийн эмчилгээнд хамруулна гэж тооцож байна. Тэмбүү богино хугацаанд бүрэн эдгэдэг өвчин бөгөөд халдвар авсан хэн боловч өрх, сум,аймаг,нийслэлийн аль ч эмнэлэгт хандан түргэвчилсэн оношлогоо хийлгэж, эмчилгээг газар дээр нь хийлгэх боломжтой. 2,4 сая единицийн Пенициллин-G гурван удаа буюу долоо хоногт нэг удаа тариулсанаар бүрэн эдгэнэ. Эрүүл мэндийн байгууллагууд иргэний нэр,хаягийг бүрэн нууцалж үнэ төлбөргүй эмчилнэ. Бэлгийн хавьтагчаа мөн эмчлүүлэх нь халдвар дахин авахгүй байх боломж учраас эмчилгээ хамт хийлгэх нь чухал юм.Тэмбүүгээр өвдсөн жирэмсэн эх хяналтдаа эрт орж өвчнөө оношлуулж эмчлүүлсэн тохиолдолд эх, хүүхэд аль аль нь эрүүлжих боломжтой. Энэхүү эмчилгээ урагт гаж нөлөөгүй байдаг байна. Монгол хүний удмын санд хортойгоор нөлөөлөх энэ өвчнөөс ард иргэдээ хамгаалахын төлөө эрүүл мэндийн салбар эрчимтэй ажиллах болно. Дэлхий нийтийн асуудал болоод байгаа энэ өвчнийг бид хамтдаа ялан дийлнэ. Тэмбүү өвчинтэй тэмцэх үйл ажиллагааг эрчимжүүлсэнээс хойш Сэлэнгэ аймгийн Хушаат сум энэ өвчнийг илрүүлж устгасан анхны сум боллоо. ХӨСҮТөвийн “Улаан тууз” эмнэлэгт 7 хоногт 280 хүн энэ өвчний асуудлаар ханддаг байсан бол 540 болж хоёр дахин нэмэгдлээ. Энэ нь үйл ажиллагааны үр дүн гарч буйн илрэл юм. Салбарын хоорондын хамтын ажиллагааг хангаж нийтээрээ энэ өвчинтэй тэмцэж чадвал сарын дотор ч устгах боломж буйг эмч, мэргэжилтнүүд хэлж байна. ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ЯАМ

ЭРҮҮЛ НАСЖИЛТЫН ТӨЛӨӨ ХАМТДАА

. 2019.08.29 Геронтологийн үндэсний төв нь “Эрүүл насжилт, настны эрүүл мэнд” үндэсний хөтөлбөр, Эрүүл мэндийн салбарын 2019 оны уриа “Инээмсэглэл-Эерэг хандлага”, “Олон улсын болон Монголын ахмадын өдөр”-ийг тэмдэглэн өнгөрүүлэх ажлын хүрээнд СХД-ийн Эрүүл мэндийн төв, тус дүүргийн 24-р хорооны “Баянбигэр” өрхийн эрүүл мэндийн төвтэй хамтран “Эрүүл насжилтын төлөө хамтдаа” үйл ажиллагааг 2019 оны 08 дугаар сарын 28-ны өдөр зохион байгууллаа. Тус үйл ажиллагааны нээлтэнд Геронтологтйн үндэсний төвийн Эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний албаны дарга Б.Эрдэнэчимэг, СХД-ийн Эрүүл мэндийн төвийн өрх хариуцсан менежер С.Буямаа, СХД-ийн 24-р хорооны Иргэдийн хурлын дарга С.Мягмардорж, тус хорооны ахмадын зөвлөлийн дарга н.Очирпүрэв, “Баянбигэр” өрхийн эрүүл мэндийн төвийн дарга И.Мөнгөнцэцэг, төвийн эмч мэргэжилтнүүд оролцов. СХД-ийн 24-р хорооны өрхийн эрүүл мэндийн төвийн 21 сайн дурын идэвхтэн болон асран хамгаалагч нарт эрүүл мэндийн боловсрол олгох сургалтыг “Тулгуур хөдөлгөөний хам шинж” лекц, “Хэвтрийн настанд хийх хөдөлгөөн засал эмчилгээ” дадлага хосолсон хэлбэрээр зохион байгууллаа. Дадлага хичээлээр олж авсан мэдлэгээ бататгах зорилгоор өөрсдөө гардан үйлдлийг хийснээр сургалтанд оролцогчид өндөр сэтгэгдэлтэй байсан. Настнуудын дунд зохион байгуулсан урьдчилан сэргийлэх үзлэгт гериатр, дотор, мэдрэл, нүд, зүрх судасны эмч нарын үзлэг зөвлөгөөнд зорилтот бүлгийн 183 /давхардсан тоогоор/, зүрхний цахилгаан бичлэг, хэвлий эхо оношилгоо, нүдний уг харах, хараа шалгах зэрэг оношлогоонд давхардсан тоогоор нийт 153 настан тус тус хамрагдсан. “Баянбигэр” өрхийн эрүүл мэндийн төвийн үйл ажиллагаатай танилцаж, “Эрүүл насжилт, настны эрүүл мэнд” үндэсний хөтөлбөрийн хэрэгжилт, геронтологи гериатрийн чиглэлээр мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгөв. Эрүүл мэндийн 4,5-р бүлгийн 6 настанд гэрээр олон мэргэжлийн багийн тусламж үйлчилгээг хүргэсэн.

“Эмнэлгийн мэргэжилтний ёс зүйн хэм хэмжээ, харилцааны ур чадвар” сэдэвт  сургалт боллоо

“Эмнэлгийн мэргэжилтний ёс зүйн хэм хэмжээ, харилцааны ур чадвар” сэдэвт нэг кредиттэй сургалт боллоо. 2019.09.06 Монголын эрүүл мэндийн ажилтны ҮЭ-ийн холбооноос Геронтологийн үндэсний төвийн эмч, ажилтнуудад “Эмнэлгийн мэргэжилтний ёс зүйн хэм хэмжээ, харилцааны ур чадвар” сэдэвт нэг кредиттэй сургалтыг МҮЭ-ийн холбооны хурлын танхимд зохион байгууллаа. Сургалтанд "Монголын эрүүл мэндийн ажилтны ҮЭ-ийн холбооны бодлого үйл ажиллагаа, цаашдын зорилт" сэдвээр Монголын эрүүл мэндийн ажилтны ҮЭ-ийн холбооны дэд дарга Ч.Нарантуяа, "Эмнэлгийн мэргэжилтний харилцаа хандлага" сэдвээр ЭМЯ-ны ёс зүйн хорооны гишүүн, “Натул” эмнэлгийн сувилахуйн албаны дарга Ш.Цэрмаа, "Эмнэлгийн мэргэжилтний ёс зүй" сэдвээр Нийгмийн эрүүл мэндийн үндэсний төвийн бодлогын хэрэгжилтийг зохицуулах хэлтсийн дарга С.Гантуяа, "Эмнэлгээр үйлчлүүлэгчдийг сонсох чадвар" сэдвээр АШУҮИС-ийн Био-Анагаахын сургуулийн харилцааны ур чадварын тэнхимийн багш, АУ-ны доктор Д.Баярмаа нар хичээл заалаа. Сургалтын төгсгөлд үнэлгээний хуудсаар сургалтанд өгсөн үнэлгээг авч, оролцогчдын сэтгэгдлийг сонсож, тэдний сонирхсон асуултанд хариулж, гэрчилгээ гардуулснаар өндөрлөлөө.

Дэд сайд Л.Бямбасүрэн Дэлхийн Гемофилийн Холбооны Ерөнхийлөгч Алайн Вейл-тэй уулзав

Эрүүл мэндийн Дэд сайд Л.Бямбасүрэн Дэлхийн Гемофилийн Холбооны Ерөнхийлөгч Алайн Вейл болон түүнийг дагалдан яваа тус холбооны Бүс хариуцсан менежер Саачи Сатафи нарыг хүлээн авч уулзав. Уулзалтад Цус сэлбэлт судлалын үндэсний төвийн Ерөнхий захирал Н.Эрдэнэбаяр, ЭМЯ-ны холбогдох албан тушаалтнууд болон Үндэсний гемофилийн холбооны төлөөлөл байлцлаа. Уулзалтын эхэнд Ерөнхийлөгч Алайн Вейл өөрийн холбооны зүгээс Монгол Улсын эрүүл мэндийн салбарт үзүүлж ирсэн хүмүүнлэгийн туслалцаа, хэрэгжүүлж байгаа үйл ажиллагаа, санал санаачилгыг товч танилцуулаад Монгол Улсын хэмжээнд нийт 126 хүн цус бүлэгнэлтийн эмгэг болох гемофили өвчтэй гэж оношлогдон эмчлүүлж байгаа бөгөөд үүний зэрэгцээ 200 гаруй хүн оношлогдоогүй байгаа гэсэн тооцоо байгааг дурьдаж эдгээр хүмүүсийн эмчилгээ, урьдчилан сэргийлэлтэд шаардлагатай 8-р болон 9-р факторын худалдан авалтыг нэмэгдүүлэхэд Монгол Улсын Засгийн газраас хүчин чармайлт гарган ажиллаж байгааг онцлон хэллээ. Тус холбооноос мөн эдгээр факторуудыг хандивлах, эмч мэргэжилтнүүдийг сургаж дадлагажуулахад хамтран ажиллаж байгаа ба цус бүлэгнэлтийн эмгэгийг эрт илрүүлж, оношлох нь хувь хүмүүст гарах хүндрэл, хөгжлийн бэрхшээл үүсэхээс сэргийлэх өндөр ач холбогдолтой тул эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний шатлал бүрт ялангуяа анхан шатны тусламж үйлчилгээ үзүүлж байгаа эмч мэргэжилтнүүдийн цусны эмгэгийн талаарх мэдлэг, боловсролыг дээшлүүлэх, чадавхийг бэхжүүлэх нь чухал болохыг тэмдэглэн хэлэв. Цусны эмгэгийн бүртгэлийн тогтолцоог байгуулах шаардлагатай бөгөөд үүнийг бий болгоход цаг хугацаа, хөрөнгө санхүү шаарддаг тул Дэлхийн цусны эмгэгийн бүртгэлийн тогтолцоонд нэгдэж, хамтран ажиллах боломжтой болохыг дуулгав. Үүний дараагаар Дэд сайд Л.Бямбасүрэн гемофили өвчнийг анх Монгол Улсад 1960-аад онд эмнэлзүйн шинж тэмдгээр оношилж, бүртгэн эмчилгээг эхэлж байсан ба 1996 оноос цус, цусан бүтээгдэхүүний чанарын хяналтын шинжилгээний хүрээнд лабораторийн шинжилгээг анх удаа нэвтрүүлж, гемофили өвчний А, Б хэлбэр, хүнд хөнгөний зэргийг ялган оношилдог болсныг дурьдлаа. Мөн ЦССҮТ нь 1980 оноос гемофилийн эсрэг сийвэнг, 1984 оноос криопреципитат, 1990 оноос хөлдөөсөн шинэ сийвэнг тус тус үйлдвэрлэн эмчилгээнд хэрэглэж байгаа ба 2000 оны эхээр Дэлхийн Гемофилийн Холбооны тусламжаар цэвэршүүлсэн факторыг эмчилгээнд нэвтрүүлж байгаа нь гемофили эмгэгтэй хүмүүсийн эмчилгээ, урьдчилан сэргийлэлтэд үнэтэй хувь нэмэр оруулж байгаад талархал илэрхийлэв. Уулзалтын явцад талууд дээрх болон бусад асуудлуудаар дэлгэрэнгүй харилцан ярилцаж, Дэд сайд Л.Бямбасүрэн эрүүл мэндийн салбарт хамтран хэрэгжүүлж байгаа үйл ажиллагаанууд нь хүн амын эрүүл мэндийг сайжруулахад хувь нэмэр оруулж байгааг дахин онцлон тэмдэглэхийн зэрэгцээ цаашид ЭМЯ-ны зүгээс бүхий л талын дэмжлэг туслалцаа үзүүлж ажиллахаа нотолсноор уулзалт өндөрлөв.

“Олон Улсын Монгол эм, эмнэлгийн салбарын хөгжил” сэдэвт форумд оролцлоо

“Монгол-Хятадын ЭСКПО” гурав дахь удаагийн арга хэмжээ энэ оны 9 дүгээр сарын 6-10-ны өдрүүдэд ӨМӨЗО-ны Хөх Хот, Улаанцав, Тунглио хотуудад зохиогдож байгаа бөгөөд Хөх хот, Улаанцав хотод албан ёсоор нээлтээ хийлээ. Уг арга хэмжээний хүрээнд зохион байгуулагдаж байгаа “Олон улсын монгол эм, эмнэлгийн салбарын хөгжил” сэдэвт форумд Эрүүл мэндийн яамны эмнэлгийн тусламжийн газрын дарга Я.Буянжаргал тэргүүтэй тус яамны газар хэлтсийн дарга, мэргэжилтнүүд оролцлоо. Нээлтийн арга хэмжээнд Монгол Улсыг төлөөлж ЭТГ-ын дарга Я.Буянжаргал, АШУҮИС-ийн Монгол анагаах ухааны олон улсын сургуулийн захирал Д.Цэрэндагва нар үг хэлж, илтгэл тавьлаа. Тус экспоны хүрээнд бүх оролцогчид ӨМӨЗО ны Тунляо хотын сэргээн засах төв эмнэлэг болон Хорчин уламжлалт анагаах ухааны эмийн үйлдвэр зэрэг байгууллагуудын үйл ажиллагаатай танилцлаа. Монгол Улсад уламжлалт эмийг 2013 оноос эхлэн улсын эмийн бүртгэлд бүртгэж эхэлсэн бөгөөд 120 гаруй уламжлалт эмийн түүхий эдийн улсын стандарт, 160 гаруй Монгол эмийн техникийн нөхцөл, технологийн заавар, 60 гаруй эмчилгээний шинэ арга зүй аргачлал боловсруулан эмчилгээ үйлчилгээнд нэвтрүүлсэн.Түүнчлэн уламжлалт эмийн дотоодын 8 үйлдвэр, 50 гаруй шинэ бодис, 60 гаруй шинэ эм, 260 гаруй төрлийн уламжлалт эм, тан, рашааныг Монгол улсын батлагдсан стандарт, технологийн дагуу үйлдвэрлэж, бүтээгдэхүүнээ дотоодын хэрэгцээнд нийлүүлэхийн зэрэгцээ, ОХУ болон БНПУ-д экспортлож байна. Өнөөгийн байдлаар Монгол улсад уламжлалт анагаахын чиглэлээр төр, хувийн хэвшлийн 233 эрүүл мэндийн байгууллага тусламж үйлчилгээ явуулж байгаагаас 48 ортой эмнэлэг, 185 амбулатори, 20 гадаадын хөрөнгө оруулалттай эмнэлэг, 34 сувилал жилд давхардсан тоогоор 1.5 сая орчим /1.545.152/ хүнд уламжлалт анагаах ухааны чиглэлээр эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээг үзүүлж байна. Монголын уламжлалт анагаах ухааны хөгжилд чадварлаг хүний нөөцийн хангамж, тэдгээрийн тогтвортой хөгжил нэн чухал үүрэг гүйцэтгэдэг нь гарцаагүй юм. Уламжлалт анагаах ухааны чиглэлээр бакалаврын зэрэг олгох 9 их дээд сургууль дипломын болон дипломын дараах сургалтуудыг явуулж, жилд 230-260 их эмч төгсгөж байна. Монголын уламжлалт анагаах ухааны чиглэлээр 3000 орчим эмч, мэргэжилтнүүд Монголд төдийгүй, АНУ, Австри, Унгар, Чех, Польш, ОХУ, Казакстан улсуудад ажиллаж, уламжлалт анагаах ухааны тусламж, үйлчилгээг үзүүлж байна. ДЭМБ-аас гишүүн орнууддаа хандан “Уламжлалт анагаах ухааны талаар баримтлах стратегийн баримт бичиг” гаргаж, уламжлалт анагаах ухааны чиглэлээр эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажилд анхаарлаа хандуулахыг уриалж байгаа нь уламжлалт анагаах ухааны үндэсний соёл, уламжлалыг илэрхийлдэг агуулга өөрчлөгдөж, орчин үеийн эрүүл мэндийн шинэ тогтолцоо, технологийг нотолгоонд тулгуурлан хөгжүүлэх, тэргүүлэх чиглэл болсныг харуулж байгаа юм. Бид Монголын уламжлалт анагаах ухааныг хөгжүүлэх зорилгоор 2018 онд Эрүүл мэндийн яаманд Уламжлалт анагаах ухааны хэлтсийг байгуулан, Монгол улсын Ерөнхийлөгчийн санаачилгаар Монголын уламжлалт анагаах ухааны 108 боть төрийн бичгийн бүтээх ажлыг эхлүүлээд байна. Мөн Монголын уламжлалт анагаах ухааныг хөгжүүлэх үндэсний хөтөлбөр, Уламжлалт анагаах ухааны нэгдсэн эмнэлгийн стандарт, Уламжлалт эмийн түүхий эд, эмийн жорын нэгдсэн нэршлийг бий болгох, фармакопейн өгүүллийг боловсруулах ажлыг хийж, батлагдах шатандаа хэрэгжиж байгаа билээ. Энэ удаагийн форум нь Монгол Улс, БНХАУ-ын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны түүхт 70 жилийн ойтой давхцаж байгаагаараа онцлог юм. Манай хоёр орны харилцаа улс төр, нийгэм, худалдаа эдийн засгийн салбарт эрчимтэй хөгжиж ирсэн бөгөөд цаашид эрүүл мэндийн салбар, тэр дундаа монголын уламжлалт анагаах ухааны салбарт харилцан итгэлцэл, хамтын ажиллагаанд тулгуурласан харилцааны урт удаан, эрүүл, тогтвортой хөгжлийг хангаж ажиллахад энэхүү форумын ач холбогдол нэн чухал билээ.

“Элэг бүтэн Монгол” үндэсний хөтөлбөр амжилттай хэрэгжиж байна

Монгол Улс нь Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын гишүүн орны хувьд “Вируст хепатитийн эрүүл мэндийн салбарын дэлхийн стратеги 2016-2021”-ийн зорилтод хүрэх, хүн амаа хепатитийн вирусийн халдвараас урьдчилан сэргийлэх, эрт илрүүлэн эмчлэх, улмаар элэгний хатуурал, элэгний хорт хавдрын шалтгаант нас баралтыг бууруулах зорилгоор 2017 онд Засгийн газрын 112 дугаар тогтоолоор “Элэг бүтэн Монгол” үндэсний хөтөлбөрийг батлан хэрэгжүүлж байна. Эрүүл мэндийн яам, Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагатай хамтран хөтөлбөрийн дунд хугацааны хамтарсан үнэлгээг 2019 оны 08 дугаар сарын 26-аас 09 дүгээр сарын 06-ны хооронд хийж гүйцэтгэсэн. Тус үнэлгээний зорилго нь “Элэг бүтэн Монгол” үндэсний хөтөлбөрийн үндсэн гол бүрэлдэхүүн хэсгүүдийн өнөөгийн ололт амжилтад дүн шинжилгээ хийж, цаашид хөтөлбөрийн хэрэгжилтийг сайжруулахад дэмжлэг үзүүлэх, ололт амжилт, сургамжууд, тулгарч буй саад бэрхшээлүүдийг тодорхойлж, үндэсний хариу арга хэмжээг бэхжүүлэх боломжуудыг тодорхойлоход оршино. Үнэлгээг улсын хэмжээнд зохион байгуулж байгаа бөгөөд Баян-Өлгий, Ховд, Булган, Орхон, Хэнтий, Дорнод аймгийн эрүүл мэндийн байгууллагууд: сумын эрүүл мэндийн төв, сум дундын эмнэлэг, эмийн сан, хувийн хэвшлийн 18, нийслэлд төрийн бус байгууллага, төрийн болон хувийн хэвшлийн эрүүл мэндийн 30 байгууллага нийт 58 байгууллагад очиж ажиллалаа. ДЭМБ-аас Монгол улсыг Хепатитийн вирусийн халдвартай тэмцэж байгаа жишиг орон, жишиг хөтөлбөр гэж зарласан. Хөтөлбөрийн хэрэгжилтийн хүрээнд элэгний В,С вирусийн халдвар илрүүлэх шинжилгээ, вирусийн ачаалал тоолох шинжилгээ, вирусийн эсрэг эмийн хөнгөлөлтийг эрүүл мэндийн даатгалын сангаас санхүүжүүлж, хүн амд үнэ төлбөргүйгээр хүртээмжтэй хүрэх боломжийг бүрдүүлсэн. “Бүх нийтийн эрүүл мэндийн хамрагдалт”, “Нэг ч хүнийг орхигдуулахгүй” тусламжид хамруулах ДЭМБ-ын зорилттой манай хөтөлбөр маш сайн нийцэж хэрэгжиж байна. “Элэг бүтэн Монгол” үндэсний хөтөлбөрийн хүрээнд хепатитийн вирусийн халдварын эрт илрүүлэг шинжилгээнд эрүүл мэндийн даатгалтай нийт 929129 иргэн хамрагдсан байна. Энэ нь хамрагдвал зохих 15-аас дээш насны хүн амын 60.6 хувийг эзэлж байна. Үүний зэрэгцээ эрүүл мэндийн даатгалгүй олон хүн элэгний В,С вирусийн халдвар илрүүлэх шинжилгээ, эмчилгээнд хамрагдсан байна. Үнэлгээний урьдчилсан дүнгээр “Элэг бүтэн Монгол” үндэсний хөтөлбөр нь амжилттай хэрэгжиж байна гэж үнэлэгдсэн. Тухайлбал ухуулга нөлөөллийн ажлыг нэмэгдүүлэн, эрүүл мэндийн салбарын урьдчилан сэргийлэлт, эмчилгээ болон өвчтөний хяналтыг сайжруулах чиглэлээр чадавхийг бий болгож, лаборатори болон тандалтын системийг бэхжүүлэн сайжруулах чиглэлээр богино хугацаанд үр дүнтэй ажилласан байна. Цаашид бид иргэд тэр дундаа хөдөө орон нутагт алслагдсан сум, сууринд амьдарч байгаа хүмүүс вирусийн ачаалал тоолох шинжилгээнд хамрагдалт, эмчилгээгээ цаг тухайд нь хийлгах асуудалд анхаарч үйл ажиллагаагаа эрчимжүүлж ажиллах шаардлага байна гэдэг дүгнэлтэд хүрээд байна. Эрүүл мэндийн байгууллагууд бүх шинжилгээ, оношилгоо, эмчилгээг цаг тухайд нь ямар ч хүндрэлгүйгээр хүн амдаа хүргэхэд бэлэн ажиллаж байна. Иймд иргэд өөрсдийн эрүүл мэндэд анхаарч элэгний вирусийн халдварын илрүүлэг шинжилгээг өрх, сум, аймаг, дүүргийнхээ эмнэлэгт хийлгэмээр байна. Хэрэв халдвар илэрвэл вирусийн ачаалал тоолох шинжилгээгээ үнэ төлбөргүй хийлгээд эмчилгээгээ цаг тухайд эхлээд эдгэрэх хэрэгтэй. Хэрэв халдвартайгаа мэдсээр байж эмчилгээ хийлгэхгүй яваад байвал өвчин хүндэрч элэгний хатуурал болж улмаар хорт хавдарт шилжин “Элэг бүтэн” амьдралаа үгүй болгоно гэдгээ ойлгох нь чухал байна.

Сайд Д.Сарангэрэл Азийн хөгжлийн банкны Монгол Улс дахь Суурин төлөөлөгч хатагтай Ёланда Фернандез Ломмен-ыг хүлээн авч уулзав

Эрүүл мэндийн сайд Д.Сарангэрэл Азийн хөгжлийн банкны Монгол Улс дахь Суурин төлөөлөгч хатагтай Ёланда Фернандез Ломмен-ыг хүлээн авч уулзав. Эрүүл мэндийн сайд Д.Сарангэрэл АХБ-ны Монгол Улс дахь Суурин төлөөлөгч хатагтай Ёланда Фернандез Ломмен-г үүрэгт ажлаа дуусган, нутаг буцахтай нь холбогдуулан хүлээн авч уулзлаа. Уулзалтын эхэнд Эрүүл мэндийн сайд Д.Сарангэрэл АХБ нь Монгол Улсын нийгэм, эдийн засгийн бүхий л салбар, ялангуяа эрүүл мэндийн салбарын хөгжилд тууштай дэмжлэг туслалцаа үзүүлж ирсэн хөгжлийн томоохон түнш мөн болохыг онцлохын зэрэгцээ эрүүл мэндийн салбарын дэд бүтцийг хөгжүүлэх, салбарын засаглал, санхүүжилт, чадавхийг бэхжүүлэх төсөл, хөтөлбөрүүдийг үе шаттайгаар хэрэгжүүлж байгаа нь Монгол Улсын эрүүл мэндийн салбарын хөгжилд үнэтэй хувь нэмэр оруулж байгааг тэмдэглэн хэлээд эдгээр үйл ажиллагаануудыг бодит ажил хэрэг болгоход хүчин чармайлт, идэвх зүтгэл гарган ажилласанд Суурин төлөөлөгч хатагтай Ёланда Фернандез Ломмен-д талархал илэрхийллээ. Үүний дараагаар хатагтай Ёланда Фернандез Ломмен эрүүл мэндийн салбарт хэрэгжүүлж буй төслүүдийн талаар товч мэдээлж, эдгээр төслийг амжилттай хэрэгжүүлэхэд ЭМЯ-ны манлайлал, оролцоо чухал болохыг онцлоод цаашид хэрэгжих төслүүдийг дэмжиж, идэвхтэй хамтран ажиллана гэдэгт итгэлтэй байгаагаа илэрхийллээ. Уулзалтын төгсгөлд Эрүүл мэндийн сайд Д.Сарангэрэл Монгол Улсын эрүүл мэндийн салбарыг хөгжүүлэх, хүн амын эрүүл мэндийг сахин хамгаалах үйлст үнэтэй хувь нэмэр оруулсныг үнэлж АХБ-ны Суурин төлөөлөгч хатагтай Ёланда Фернандез Ломмен-д “Эрүүлийг хамгаалахын тэргүүний ажилтан” хүндэт тэмдгийг гардуулан өглөө.

“Ази Номхон далайн бүс нутаг дахь биологийн аюулгүй байдал: Шинэ эрсдэл хийгээд боломжууд” салбар хуралдаан амжилттай болж өнгөрлөө

ОХУ-ын Владивосток хотноо зохион байгуулагдаж байгаа Дорнын эдийн засгийн V чуулга уулзалтын хүрээнд “Ази Номхон далайн бүс нутаг дахь биологийн аюулгүй байдал: Шинэ эрсдэл хийгээд боломжууд” салбар хуралдаан 2019 оны 9 дүгээр сарын 4-ний өдөр зохион байгуулагдлаа. Уг хуралдаанд ОХУ, Монгол, БНСВУ-ын Боловсролын болон эрүүл мэндийн сайд, дэд сайд болон бусад өндөр түвшний төлөөлөл, олон улсын байгууллага, хөгжлийн агентлаг, төрийн бус байгууллагын төлөөлөл, эрдэмтэн, судлаачид оролцлоо. Хуралдааныг ОХУ-ын Хэрэглэгчдийн эрх ашгийг хамгаалах холбооны хяналтын албаны дарга хатагтай А.Ю.Попова нээж үг хэлсэн ба тэрбээр даяаршил, эдийн засгийн болон нийгмийн интеграци, уур амьсгалын өөрчлөлт, экологийн тэнцвэрт байдлын алдагдал, амьдралын шинэ хэв маяг, бичил биетний хувьсал, хотжилт, үйлдвэржилт зэрэг олон хүчин зүйл эрсдэлийг улам нэмэгдүүлж байгаа өнөө үед Ази, Номхон далайн бүс нутагт хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх, мэдээлэл хурдан солилцох туршлага хуваалцах нь эрсдэлийг даван туулахад нэн чухал болохыг онцолсон байна. Уг хуралдаанд Эрүүл мэндийн Дэд сайд Л.Бямбасүрэн оролцож, Монгол Улсын Засгийн Газраас био-аюулгүй байдлын эрсдлийг бууруулах талаар авч хэрэгжүүлж буй үйл ажиллагаа, тулгарч буй сорилтууд, тэдгээрийг шийдвэрлэх арга зам, боломжуудын талаар үг хэллээ. Мөн тэрээр дэлхийн даяршил, уур амьсгалын өөрчлөлт, аялал жуулчлалын хөгжилтэй холбоотой хил дамнасан халдварт өвчний аюул нэмэгдэж буй өнөөгийн нөхцөлд Монгол улсын ЭМЯ, ОХУ-ын хүний эрүүл мэнд, хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах холбооны албаны хүн амын эрүүл мэнд, халдвар судлалын байдлыг сайжруулах чиглэлээр хамтран хэрэгжүүлж буй үйл ажиллагаа нь цаг үеэ олсон өндөр ач холбогдолтой болохыг тэмдэглэн хэлж талархал илэрхийлэв. Үндсэн илтгэгчдийн илтгэлтэй холбогдуулан нээлттэй хэлэлцүүлэг өрнөсөн ба Дэд сайд Л.Бямбасүрэн хуралдаанд оролцогчдын зүгээс тавьсан асуултуудад хариулж хэлэлцүүлэгт оролцлоо.

ТӨСӨЛД САНАЛ АВЧ БАЙНА